Sık Sorulan Sorular

İnsan düşüncesinin ürünü olan yeniliklerin sahiplerine verilen haklardır. 2’ye ayrılır.

  • Kişinin her türlü fikri emeği ile meydana getirdiği eserleri üzerinde hukuken sağlanan Telif Hakları,
  • Patent/Faydalı model, Marka/alan adı, Coğrafi işaret/Geleneksel ürün adı, Tasarım, Entegre Devre Topografyası, Bitki Islahçı Hakları ve Know how/Ticari sır olmak üzere Sınai Mülkiyet Hakları
  • Sanayideki yeniliklerin, buluşların, yeni tasarımların ve özgün çalışmaların ilk uygulayıcıları adına veya,
  • Ticaret alanında üretilen ve satılan malların üzerindeki üreticisinin veya satıcısının ayırt edilmesini sağlayacak işaretlerin sahipleri adına kayıt edilmesini ve böylece,

ilk uygulayıcılarının ürünü üretme ve satma haklarına belirli bir süre sahip olmalarını sağlayan gayri maddi haklardır.

Buluşların patentle korunması, her ülkede geçerli olan ulusal yasalar çerçevesinde sağlanmaktadır. Bu anlamda bir dünya patentinden söz edilemez. Bir ülkede alınan patent sadece o ülkede geçerlidir. Bir buluşun farklı ülkelerde de korunması için, korunma istenen her ülkede patent başvurusunun yapılması zorunludur.


Tek bir başvuru ile birden fazla ülkede başvuru yapılması olanağını sağlayan Patent İşbirliği Anlaşması, Avrupa Patent Sözleşmesi gibi uluslararası anlaşmalar bulunmaktadır. Türkiye’de söz konusu anlaşmalara taraf olduğundan, bu anlaşmalar vasıtasıyla birden fazla ülkeye ayni anda başvuru yapabilmek mümkündür.

Bir buluşun, Patent belgesi alabilmesi için;

  1. Yenilik,
  2. Tekniğin bilinen durumunun aşılması (Buluş Basamağı),
  3. Sanayiye Uygulanabilirlik kriterlerine haiz olması gerekmektedir.
  • Ürünler
  • Ürünü üretmek için aletler
  • Ürün üretim metodları
  • Ürünün kullanımı
  • Tekniğin bilinen durumuna dahil olmayan buluşlar
  • Tekniğin bilinen durumu, başvuru tarihi öncesinde, buluş konusunda dünyanın herhangi bir yerinde toplumca erişilebilir yazılı ya da sözlü tanıtım, kullanım veya bir başka yolla açıklanan bilgilerden oluşur.

 

Patent koruması ülkesel olup, yenilik evrenseldir. Dünya üzerinde benzer ürünlerin olmaması gerekmektedir.

Buluş sahibi Paris sözleşmesine taraf herhangi bir ülkede yaptığı patent başvurusunu takip eden 12 ay içinde Paris sözleşmesine taraf başka bir ülkede de aynı buluş için patent başvurusu yapıp, ilk yaptığı başvuruya dayanarak rüçhan hakkını talep edebilir. Rüçhan hakkı; aynı buluşun birden fazla kişi tarafından yapılması durumunda, hakkın kime ait olacağının tespit edilmesinde rüçhan tarihi, başvuru tarihi olarak kabul edilmektedir.

 

Rüçhan türleri:

  • Başvurudan doğan rüçhan
  • Sergiden doğan rüçhan
  • Bir buluşa patent verilmesini etkileyecek nitelikte olmakla birlikte, başvuru tarihinden önceki 12 ay içinde veya rüçhan hakkı talep edilmiş ise rüçhan hakkı tarihinden önceki on iki ay içinde başvuru sahibi ile bağlantılı olanbir açıklama yapılmış olması buluşa patent verilmesini etkilemez. (GRACE PERIOD)

 

  • Dolayısıyla yenilik kriteri başvuru sahibi için geriye dönük 12 aydır.

 

Ancak, bu kanun aşağıdaki linkte görüldüğü gibi Dünya da ki birçok ülkede geçerli değildir. Bundan dolayı başvuru yapmadan önce buluşun açıklanmaması uygun olur.

 

https://www.wipo.int/export/sites/www/scp/en/national_laws/grace_period.pdf

1. Yazılımlar (Bilgisayar programları), kullanıldıkları makina ve benzeri cihazlardan bağımsız olarak korunmak istendiğinde, Telif hakları ile korunmaktadır. Örnek: Kodlar

2. Eğer, yazılım kodları bir algoritma dahilinde yazılırsa ve bu algoritma teknik karakter içerirse (soyut kavramlar olmamalı) bilgisayar programları patentlenebilir.

  • Bir donanımın veya cihazın işlevini gerçekleştirmesi,

           ya da

  • Bir donanım veya cihazla birlikte sunulması,

           ya da

  • Bir cihazın veya prosesin parçasını oluşturması durumlarında patentlenebilir.

 

      Patentlenebilir Örnekler:

  • Bilgisayar sistemi olan mutfak aleti, (bilgisayar sistemi + mutfak aleti)
  • Bir aracın fren sistemini yöneten bir bilgisayar programı, (bilgisayar programı + sistem)
  • Bir bilgi işlem ünitesi taşıyan röntgen cihazının barındırdığı bilgisayar programı, (bilgisayar programı + röntgen cihazı)
  • Bir CNC tezgahını taşıyan yazılım (yazılım + tezgah)

 

      Patentlenemeyen Örnekler:

  • Bir mağazaya ait muhasebe programı veya hukuk programı (bir donanım veya cihazla birlikte sunulmadığı veya işlevini gerçekleştirmediği veya parçası olmadığı için)

Yükseköğretim Kurumu, patentte tam hak talebinde bulunma hakkına sahip olmuştur. Hizmet buluşu kapsamındadır. Üniversitelerin patent potansiyelini harekete geçirebilmek için, 6769 sayılı Kanun gereği buluşların hak sahipliği Üniversitelere bırakılmıştır.

Buluştan elde edilen gelir, buluşun kullanımından, lisans verilmesinden, devredilmesinden veya diğer yollarla ticarileştirilmesinden elde edilen gelirlerin tamamıdır.

 

Buluş üzerinde Bursa Uludağ Üniversitesi hak sahipliği talep ederse, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na göre %100 hak sahibi olmakla beraber; buluştan elde edilen gelir paylaşımı, Yönergeye göre %50’si Bursa Uludağ Üniversitesi’ne, %50 buluş sahibine verilecek şekilde oluşturulmuştur.

Bursa Uludağ Üniversitesi bir buluş için herhangi bir ülkede hak sahipliği talebinde bulunduğunda, sadece o ülkede yapılan patent başvurusu için hak sahibi olarak sicile kayıt edilebiliyor. Diğer ülkelere yapılacak başvurularda, hak sahibi olarak Bursa Uludağ Üniversitesinin yer alıp almayacağı, Bursa Uludağ Üniversitesi Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Değerlendirme Komisyonunun vereceği karar neticesinde belirlenmektedir.

  • Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Değerlendirme Komisyonunun tavsiye niteliğinde aldığı hak sahipliği kararının, Bursa Uludağ TTO vasıtasıyla buluş sahibine iletilmesi,

 

1. Buluş sahibi, kendisine iletilen bu kararı uygun bulduğu takdirde ve bildirim tarihinden itibaren 2 (iki) aylık itiraz sürecinin geçmesine müteakip; Değerlendirme Komisyonu tarafından alınan tavsiye niteliğindeki kararın, nihai karar mercii olan Yönetim Kuruluna iletilmesi,

Yönetim Kurulu tarafından verilen nihai karar akabinde patent başvurusunun gerçekleşmesidir.

2. Buluş sahibi, kendisine iletilen bu kararı uygun bulmadığı takdirde, bildirim tarihinden itibaren 2 (iki) ay içinde ilgili belgelerle birlikte FSMH İtiraz Komisyonu’na ulaştırılmak üzere yazılı itiraz dilekçesini Bursa Uludağ TTO’ya sunması,

FSMH İtiraz Komisyonu tarafından, buluş sahibinin FSMH Değerlendirme Komisyonu’nun buluşun hak sahipliğine ilişkin kararına karşı yaptığı itirazın değerlendirilerek, değerlendirme sonucunun yazılı gerekçelerle karara bağlanması ve buluş sahibine iletilmek üzere Bursa Uludağ TTO’ya yazılı olarak bildirilmesidir.

  • Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Değerlendirme Komisyonu tarafından alınan ‘serbest buluş’ kararının, Bursa Uludağ TTO vasıtasıyla buluş sahibine iletilmesi,
  • Buluş sahibi/sahiplerinin, kendileri hak sahibi olacak şekilde süreçleri devam ettirmesidir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na göre; Yükseköğretim kurumu başvurudan veya patent hakkından vazgeçmek isterse veya buluş, patent başvurusu yapıldıktan sonra serbest buluş niteliği kazanırsa, yükseköğretim kurumu öncelikle buluşu yapana başvuru veya patent hakkını devralmasını teklif eder. Buluşu yapanın teklifi kabul etmesi durumunda haklar devredilir. Bu durumda yükseköğretim kurumu, buluşu yapana patent alınması ve korunması için gerekli olan belgeleri verir. Yükseköğretim kurumu, başvuru veya patent hakkını buluşu yapana devretmesi durumunda inhisari nitelikte olmayan kullanım hakkını uygun bir bedel karşılığında saklı tutabilir. Buluşu yapanın teklifi kabul etmemesi durumunda patent başvurusu veya patent üzerindeki tasarruf yetkisi yükseköğretim kurumuna ait olur.

 

‘Bursa Uludağ Üniversitesi Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Usul ve Esasları Yönergesi’ ne göre, Bursa Uludağ Üniversitesi, hak sahibi olarak sicile kaydedildiği takdirde, yurt içinde ve/veya yurt dışında patent başvurusu gerçekleştirilen buluşların ticarileştirme faaliyetlerini yönetmek ve ticarileştirme sürecinde patent haklarının devredilmesi, lisanslanması veya buluş sahibine serbest bırakılmasına ilişkin kararlar vermekle yükümlüdür.

 

Ayrıca, hak sahibi olup patent başvurusunda bulunduğu ülkeler dışındaki farklı ülkelerde, patent başvurusunun yapılmasını uygun görmediği takdirde, buluş sahibinin talebi halinde, bu farklı ülkelere başvuru için, rüçhan süresi dolmadan buluşu serbest bırakabilir.

Aradığınız cevabı bulamadıysanız bize aşağıda form aracılığıyla sorunuzu iletebilirsiniz.